Tentoonstelling Volk van de Ventweg werpt licht op uitgesloten reizigersgemeenschap

Het Drents Museum volgt sinds 2023 een nieuwe koers. Tentoonstellingen worden gemaakt in samenwerking met gemeenschappen uit de provincie zelf. 

Na Menyala, over Molukkers in Drenthe, was Volk van de Ventweg een volgende stap.

Van vervolging tot beleid na de oorlog

De tentoonstelling belicht drie perioden: het reizende bestaan na de middeleeuwen, de opkomst van woonwagens in de negentiende eeuw en de gedwongen woonwagenkampen vanaf 1968. Die kampen lagen vaak aan de rand van dorpen, op plekken die spanningen veroorzaakten.

Ook de Tweede Wereldoorlog vormt een belangrijk keerpunt. Sinti en Roma werden slachtoffer van racistische nazi-wetgeving, wat leidde tot de landelijke razzia van 16 mei 1944. Ook in Drenthe werden gezinnen opgepakt en via Westerbork gedeporteerd. Bijna niemand keerde terug.

Na de oorlog volgde nieuw beleid dat opnieuw ingreep in het leven van de reizigers. De overheid kwam toen met het zogenoemde ‘uitsterfbeleid’ dat het bijna onmogelijk maakte om de woonwagencultuur voort te zetten. Pas in 2018 werd dit beleid afgeschaft.

Voorbij het stereotype

De tentoonstelling laat ook zien hoe divers de reizigersgemeenschap vandaag de dag is: van een verpleegkundige in Emmen tot een gemeenteraadslid, een rapper en een kleermaker. Van der Meulen: ‘Daarmee ontstaat een genuanceerd beeld van een gemeenschap die vaak met eenzijdige stereotypen wordt bekeken.’

De impact van Volk van de Ventweg laat zich niet vangen in cijfers. Toch zijn de reacties veelzeggend. Bart, een werkgroeplid: ‘Wanneer honderd mensen met een positief beeld weggaan en dit delen, worden het er vanzelf tweehonderd, vierhonderd, achthondererd.'

Dit is een ingekort fragment uit het artikel De stilte Voorbij, zoals verschenen in Vmagazine 2026, een uitgave van Vfonds.